Điểm nổi bật

Nghiên cứu thực tế tại Nhật Bản này cho thấy teprotumumab cải thiện rõ rệt các biểu hiện lâm sàng của bệnh mắt do tuyến giáp (thyroid eye disease, TED), bao gồm lồi mắt, mức độ hoạt động lâm sàng, song thị và nồng độ kháng thể kích thích tuyến giáp. Chụp cộng hưởng từ (magnetic resonance imaging, MRI) cho thấy teprotumumab làm giảm cả tổn thương cơ vận nhãn và mỡ ổ mắt, trong khi điều trị bằng glucocorticoid tĩnh mạch (intravenous glucocorticoids, IVGC) làm giảm tình trạng viêm cơ nhưng có thể làm tăng mỡ ổ mắt. Các cơ vận nhãn viêm được nhận diện trên MRI đáp ứng với cả hai liệu pháp, qua đó cho thấy đây là đích điều trị quan trọng.

Bối cảnh nghiên cứu

Bệnh mắt do tuyến giáp, còn được gọi là lồi mắt do Graves (Graves’ orbitopathy), là một rối loạn viêm tự miễn thường đi kèm với cường giáp Graves. Bệnh biểu hiện bằng tình trạng viêm mô hốc mắt, dẫn đến các triệu chứng như lồi mắt (mắt lồi ra), song thị (nhìn đôi), và trong các trường hợp nặng có thể gây mất thị lực. Tỷ lệ bệnh tật của TED ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và có thể kháng với các phương pháp điều trị thông thường. Glucocorticoid tĩnh mạch từ lâu là liệu pháp ức chế miễn dịch hàng đầu, nhưng tác dụng không mong muốn và đáp ứng chưa đầy đủ làm hạn chế hiệu quả lâu dài.

Teprotumumab, một kháng thể đơn dòng nhắm vào thụ thể yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (insulin-like growth factor-1 receptor, IGF-1R), đã nổi lên như một lựa chọn điều trị mới cho TED với hiệu quả đã được chứng minh trong việc giảm viêm hốc mắt và lồi mắt. Tuy nhiên, bằng chứng thực tế, đặc biệt ngoài Hoa Kỳ, vẫn còn hạn chế, và những thay đổi giải phẫu chi tiết của mô hốc mắt được phát hiện bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tiên tiến vẫn chưa được khảo sát đầy đủ. Nghiên cứu này lấp đầy các khoảng trống đó trong bối cảnh lâm sàng Nhật Bản và so sánh teprotumumab với IVGC thông qua đánh giá kết hợp lâm sàng và MRI.

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu quan sát đoàn hệ đơn trung tâm này được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Kyoto, bao gồm 18 bệnh nhân Nhật Bản liên tiếp bắt đầu điều trị bằng teprotumumab trước ngày 31/07/2025. Bệnh nhân được theo dõi trong thời gian điều trị 24 tuần. Nghiên cứu sử dụng một đoàn hệ đối chứng lịch sử gồm 20 bệnh nhân điều trị bằng glucocorticoid tĩnh mạch, được lựa chọn nhằm tương đồng về các đặc điểm ban đầu.

Đánh giá lâm sàng bao gồm đo độ lồi mắt bằng máy đo Hertel (Hertel exophthalmometry), đánh giá mức độ hoạt động bệnh bằng Thang điểm Hoạt động Lâm sàng (Clinical Activity Score, CAS), chấm điểm song thị bằng thang điểm Gorman, và định lượng hiệu giá kháng thể kích thích tuyến giáp. MRI được sử dụng để quan sát và định lượng diện tích cơ vận nhãn và mỡ ổ mắt nhằm phân tích các thay đổi giải phẫu theo chiều dọc và so sánh giữa các nhóm điều trị.

Kết quả chính

Kết cục lâm sàng:

• Lồi mắt cải thiện đáng kể với teprotumumab, giảm từ trung vị 22 mm (khoảng 20–22 mm) tại thời điểm ban đầu xuống 19 mm (khoảng 16–21 mm) sau 24 tuần (p=0,025).
• Điểm CAS giảm mạnh từ 4 điểm (khoảng 3–5) xuống 1 điểm (khoảng 0–1) (p<0,001), cho thấy tình trạng viêm giảm rõ rệt.
• Trong số 15 bệnh nhân có song thị, 60% cải thiện ít nhất 1 điểm trên thang điểm Gorman.
• Hiệu giá kháng thể kích thích tuyến giáp giảm có ý nghĩa từ 1.180% (349–4.710%) xuống 282% (132–504%) (p=0,013), phản ánh sự điều hòa miễn dịch thuận lợi.

So sánh dựa trên MRI:

• Điều trị bằng teprotumumab làm giảm có ý nghĩa cả diện tích cơ vận nhãn và mỡ ổ mắt, xác nhận tác dụng kháng viêm mạnh và tái cấu trúc mô của thuốc.
• Ngược lại, IVGC làm giảm phì đại cơ vận nhãn nhưng đi kèm với tăng diện tích mỡ ổ mắt, gợi ý các đáp ứng giải phẫu khác biệt.
• Các cơ vận nhãn viêm nhìn thấy trên MRI, được nhận biết nhờ tình trạng phì đại và đặc điểm tín hiệu tại thời điểm ban đầu, co nhỏ rõ rệt khi đáp ứng với cả hai liệu pháp, nhấn mạnh vai trò của các cơ này như những đích điều trị then chốt.

Các phát hiện này cung cấp những hiểu biết cơ chế quan trọng, cho thấy teprotumumab không chỉ ức chế viêm mà còn điều hòa tạo mỡ hốc mắt hoặc sự gia tăng mô mỡ, điều không được quan sát thấy với IVGC. Điều này có thể chuyển hóa thành cải thiện lâm sàng toàn diện và vượt trội hơn.

Bình luận của chuyên gia

Nghiên cứu của Yamauchi và cộng sự bổ sung kiến thức giá trị về các tác động giải phẫu và miễn dịch của teprotumumab trên một quần thể không thuộc phương Tây, góp phần làm phong phú hiểu biết toàn cầu về quản lý TED. Tác động kép của teprotumumab lên cả khoang cơ và khoang mỡ phù hợp với sự tương tác đã được ghi nhận giữa các quần thể nguyên bào sợi biểu hiện IGF-1R trong hốc mắt, qua đó minh họa tính hợp lý về mặt sinh học của cơ chế tác dụng này.

Mặc dù IVGC vẫn là phương pháp điều trị chủ đạo, sự tăng mỡ nghịch lý đi kèm làm dấy lên lo ngại về các hậu quả cấu trúc lâu dài. So sánh trực tiếp bằng MRI là một ưu điểm, vì cung cấp bằng chứng khách quan ngoài các thang điểm lâm sàng. Hạn chế bao gồm thiết kế quan sát và cỡ mẫu tương đối nhỏ; các nghiên cứu ngẫu nhiên, quy mô lớn hơn sẽ là lý tưởng để khẳng định kết quả.

Do có sự giảm đáng kể hiệu giá kháng thể kích thích tuyến giáp, teprotumumab cũng có thể mang lại lợi ích điều hòa miễn dịch toàn thân. Tuy nhiên, chi phí và khả năng tiếp cận vẫn là những thách thức đối với việc áp dụng rộng rãi.

Kết luận

Ở các bệnh nhân Nhật Bản mắc TED trong thực hành thực tế, teprotumumab cho thấy cải thiện có ý nghĩa lâm sàng về lồi mắt, hoạt tính viêm, song thị và hiệu giá tự kháng thể sau 24 tuần điều trị. Phân tích MRI cho thấy cơ chế điều trị khác biệt so với glucocorticoid tĩnh mạch, nhấn mạnh khả năng của teprotumumab trong việc làm giảm cả phù nề cơ vận nhãn và thể tích mỡ ổ mắt. Các cơ vận nhãn viêm được xác nhận là những cấu trúc quan trọng đáp ứng với điều trị.

Những phát hiện này ủng hộ teprotumumab như một lựa chọn hiệu quả và đổi mới trong quản lý TED, đồng thời cung cấp thông tin về đáp ứng đặc hiệu theo mô có thể hỗ trợ xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa. Cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá kết cục dài hạn, độ an toàn so sánh và khả năng áp dụng ở các quần thể đa dạng.

Kinh phí và ClinicalTrials.gov

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Kyoto; các nguồn tài trợ cụ thể không được nêu chi tiết. Việc đăng ký thử nghiệm lâm sàng, nếu có, không được báo cáo trong bài công bố gốc.

Tài liệu tham khảo

1. Smith TJ, Kahaly GJ, Ezra DG, et al. Teprotumumab for Thyroid-Associated Ophthalmopathy. N Engl J Med. 2017;376(18):1748-1761. doi:10.1056/NEJMoa1614949
2. Bartalena L, Baldeschi L, Boboridis K, et al. The 2021 European Group on Graves’ Orbitopathy (EUGOGO) clinical practice guidelines for the medical management of Graves’ orbitopathy. Eur J Endocrinol. 2021;185(4):G43-G67. doi:10.1530/EJE-21-0479
3. Wiersinga WM. Graves’ Orbitopathy: Pathogenesis and Management. Eur J Endocrinol. 2021;185(5):R115-R125. doi:10.1530/EJE-21-0438
4. Campi I, McKeag D, Perros P, et al. Impact of Graves’ Orbitopathy on daily life: a cross-sectional survey addressing disease perception and treatment efficacy. Thyroid. 2018;28(12):1537-1547. doi:10.1089/thy.2018.0229