Điểm nổi bật
- Treosulfan phối hợp fludarabine (FT14) được sử dụng như phác đồ điều kiện hóa liều myeloablative cho thấy tỷ lệ sống không bệnh bạch cầu sau 1 năm rất khả quan, đạt 81,7% ở bệnh nhân AML từ 40–65 tuổi.
- Quan sát thấy độc tính thấp, với tử vong không liên quan tái phát (NRM) tối thiểu, không có tử vong do nhiễm khuẩn huyết và không có thất bại ghép nguyên phát, cho thấy khả năng dung nạp rất tốt.
- FT14 có thể là một lựa chọn an toàn hơn so với các phác đồ thông thường dựa trên busulfan, đặc biệt ở những bệnh nhân có nguy cơ độc tính cao.
- Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của các đánh giá tiền cứu đối với phác đồ treosulfan-fludarabine nhằm tối ưu hóa kết quả ghép ở bệnh nhân AML trung niên.
Bối cảnh nghiên cứu
Bạch cầu tủy cấp (acute myeloid leukemia, AML) là một bệnh lý ác tính huyết học không đồng nhất, có tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao. Ghép tế bào gốc tạo máu dị gen (allogeneic hematopoietic stem cell transplantation, allo-HSCT) là một phương pháp điều trị có khả năng chữa khỏi cho bệnh nhân AML ở lui bệnh hoàn toàn lần đầu (CR1), đặc biệt trong các nhóm nguy cơ trung bình và nguy cơ cao. Các phác đồ điều kiện hóa trước ghép nhằm tiêu diệt các tế bào bạch cầu còn sót lại và tạo điều kiện cho mảnh ghép mọc. Tiêu chuẩn truyền thống của điều kiện hóa myeloablative thường bao gồm busulfan phối hợp với các tác nhân khác như cyclophosphamide hoặc fludarabine. Tuy nhiên, các phác đồ dựa trên busulfan có độc tính đáng kể, bao gồm độc tính cơ quan và tử vong liên quan điều trị; điều này đặc biệt đáng lưu ý ở nhóm bệnh nhân 40–65 tuổi, vốn có khả năng dung nạp có thể giảm so với người trưởng thành trẻ hơn.
Treosulfan, một tác nhân alkyl hóa hai chức năng có đặc tính myeloablative và ức chế miễn dịch, đã nổi lên như một lựa chọn thay thế hấp dẫn nhờ hồ sơ độc tính có thể tốt hơn và khả năng kiểm soát bệnh hiệu quả; tuy nhiên, phần lớn dữ liệu lâm sàng đến nay vẫn mang tính hồi cứu hoặc xuất phát từ các nghiên cứu cũ. Do đó, cần thiết phải đánh giá tiền cứu treosulfan phối hợp với fludarabine như một phác đồ điều điều kiện hóa myeloablative ở bệnh nhân AML trung niên để xác định hiệu quả và tính an toàn so với các phác đồ đã được thiết lập.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu tiền cứu đa trung tâm giai đoạn II này (EudraCT Number: 2021-006515-28; ClinicalTrials.gov NCT07232953) tuyển chọn 82 bệnh nhân trưởng thành mắc AML từ 40 đến 65 tuổi, được ghép allo-HSCT trong lui bệnh hoàn toàn lần đầu. Mục tiêu chính là đánh giá sống không bệnh bạch cầu (leukemia-free survival, LFS) sau 1 năm khi sử dụng điều điều kiện hóa với liều myeloablative của treosulfan phối hợp fludarabine (phác đồ FT14).
Người nhận ghép nhận tế bào gốc tạo máu từ người cho anh chị em HLA phù hợp (n=22), người cho không cùng huyết thống HLA phù hợp (n=52), hoặc người cho không cùng huyết thống không phù hợp HLA (n=8). Thử nghiệm nhằm đánh giá FT14 như một lựa chọn thay thế có khả năng không kém hơn so với các phác đồ điều kiện hóa chuẩn có chứa busulfan, với mục tiêu đạt kiểm soát bạch cầu hiệu quả đồng thời giảm độc tính liên quan đến phác đồ.
Các tiêu chí đánh giá chính bao gồm sống không bệnh bạch cầu (LFS) ở 6 tháng và 1 năm, tỷ lệ tích lũy tái phát, tử vong liên quan điều trị, đặc biệt là tử vong không liên quan tái phát (non-relapse mortality, NRM), và các kết cục an toàn như thất bại mảnh ghép và tử vong do nhiễm khuẩn huyết.
Kết quả chính
Sau thời gian theo dõi trung vị 19,7 tháng, nghiên cứu cho thấy hiệu quả và độ an toàn đầy hứa hẹn:
- Sống không bệnh bạch cầu (LFS): LFS tại 180 ngày là 87,8%, và tại 1 năm là 81,7%. Các kết quả này cho thấy duy trì lui bệnh bền vững ở phần lớn bệnh nhân trong năm đầu sau ghép.
- Tỷ lệ tái phát: Tỷ lệ tích lũy tái phát là 14,9% tại 1 năm. Thời gian trung bình đến khi tái phát là 5,6 tháng, cho thấy việc theo dõi bệnh sớm sau ghép vẫn đặc biệt quan trọng.
- Tử vong không liên quan tái phát (NRM) và độ an toàn: Phác đồ FT14 cho thấy hồ sơ an toàn rất tốt, với NRM gần như không đáng kể ở 1 năm. Đáng chú ý, không ghi nhận trường hợp tử vong do nhiễm khuẩn huyết và không quan sát thấy thất bại mảnh ghép nguyên phát, cho thấy sự mọc mảnh ghép đáng tin cậy và biến chứng nhiễm trùng thấp.
So với dữ liệu lịch sử từ các phác đồ điều kiện hóa myeloablative dựa trên busulfan, vốn thường báo cáo tỷ lệ độc tính cơ quan và NRM cao hơn, FT14 cho thấy sự cân bằng thuận lợi giữa độc tính và hiệu quả. Những kết quả này ủng hộ tính phù hợp của phác đồ, đặc biệt ở các bệnh nhân có bệnh đi kèm hoặc tình trạng lâm sàng làm tăng nguy cơ độc tính từ điều kiện hóa bằng busulfan.
Bình luận chuyên gia
Thiết kế tiền cứu của nghiên cứu củng cố bằng chứng về việc đưa treosulfan vào phác đồ điều kiện hóa myeloablative cho AML. Kết quả độc tính thấp phù hợp với các báo cáo hồi cứu trước đó, nhấn mạnh độc tính trên gan và phổi của treosulfan thấp hơn so với busulfan. Việc không có thất bại mảnh ghép nguyên phát và tử vong do nhiễm trùng cũng cho thấy phác đồ này không làm suy giảm khả năng tái tạo miễn dịch hoặc mọc mảnh ghép.
Tuy nhiên, nghiên cứu chưa có so sánh ngẫu nhiên trực tiếp với các phác đồ có chứa busulfan, do đó hạn chế khả năng đưa ra kết luận dứt khoát về tính không kém hơn hoặc ưu việt hơn. Ngoài ra, cần thời gian theo dõi dài hơn để đánh giá tái phát muộn và tỷ lệ bệnh ghép chống chủ mạn tính (chronic graft-versus-host disease, GVHD), những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết cục dài hạn.
Các bác sĩ lâm sàng nên cân nhắc các yếu tố đặc thù của từng bệnh nhân như bệnh đi kèm, khả năng có người cho và nguy cơ bệnh khi lựa chọn phác đồ điều kiện hóa. Các hướng dẫn ghép của châu Âu và Hoa Kỳ hiện nay ngày càng công nhận treosulfan-fludarabine là một lựa chọn myeloablative khả thi, đặc biệt ở người lớn tuổi hơn hoặc ở những bệnh nhân có rối loạn chức năng cơ quan.
Kết luận
Nghiên cứu tiền cứu đa trung tâm giai đoạn II này cung cấp bằng chứng thuyết phục rằng điều kiện hóa với liều myeloablative treosulfan phối hợp fludarabine (FT14) là một chiến lược an toàn và hiệu quả cho bệnh nhân AML từ 40 đến 65 tuổi đang ở lui bệnh hoàn toàn lần đầu và được ghép allo-HSCT. Với tỷ lệ sống không bệnh bạch cầu sau 1 năm rất tốt và hồ sơ độc tính đặc biệt thuận lợi, FT14 là một phác đồ điều kiện hóa thay thế hấp dẫn, có thể làm giảm bệnh suất liên quan điều trị mà không làm ảnh hưởng đến kiểm soát bệnh.
Cần thêm các nghiên cứu ngẫu nhiên và dữ liệu theo dõi dài hạn để xác nhận các kết quả này và tinh chỉnh tiêu chí lựa chọn bệnh nhân, qua đó tối ưu hóa kết quả allo-HSCT trong nhóm dân số này.
Kinh phí và đăng ký ClinicalTrials.gov
Nghiên cứu này được tiến hành với sự phê duyệt và giám sát của các cơ sở đa trung tâm tham gia, và được đăng ký dưới EudraCT Number 2021-006515-28 cùng mã định danh ClinicalTrials.gov NCT07232953. Thông tin chi tiết về nguồn tài trợ không được nêu rõ trong tóm tắt được cung cấp.
Tài liệu tham khảo
- Avenoso D, et al. Bone Marrow Transplant. 2026 Jun;61(9):1176-1181. PMID: 42342968.
- Russell NH, et al. Treosulfan in hematopoietic stem cell transplantation: A review. Blood Adv. 2023;7(6):1137-1148.
- Bacigalupo A, et al. Conditioning regimens in AML: Balancing efficacy and toxicity. Leukemia. 2022;36(1):121-129.
- EBMT Guidelines 2024. Conditioning regimens in hematopoietic stem cell transplantation for AML. European Society for Blood and Marrow Transplantation.
