By
No Comments
By
No CommentsNgã ở người cao tuổi là một vấn đề y tế công cộng lớn, thường dẫn đến chấn thương, suy giảm chức năng, mất استقلال và tăng tỷ lệ tử vong. Mặc dù nguyên nhân rất đa yếu tố, suy giảm tích hợp cảm giác-vận động, giảm tốc độ xử lý nhận thức và thiếu hụt khả năng ức chế đáp ứng đều được ghi nhận là những yếu tố góp phần vào nguy cơ ngã. Các đánh giá lâm sàng truyền thống như nghiệm pháp Đứng dậy và đi có tính giờ (Timed Up and Go, TUG) và thang thăng bằng Berg (Berg Balance Scale, BBS) có giá trị dự đoán nhất định nhưng chưa đủ độ nhạy và độ đặc hiệu đối với người ngã tái diễn. Do đó, rất cần các công cụ dễ thực hiện, nhạy và đặc hiệu hơn để nhận diện người cao tuổi có nguy cơ ngã cao, nhằm định hướng các chiến lược dự phòng đích. Thiết bị ReacStick cung cấp một phương pháp di động để định lượng thời gian phản ứng nhanh và khả năng ức chế đáp ứng thông qua bài kiểm tra thả thước có tín hiệu đèn, qua đó có thể phản ánh tốc độ xử lý của hệ thần kinh trung ương và chức năng điều hành liên quan đến nguy cơ ngã.
Đây là một nghiên cứu cắt ngang được thực hiện tại phòng khám phục hồi chức năng ngoại trú của một bệnh viện tuyến cuối. Chín mươi người cao tuổi sống trong cộng đồng được tuyển chọn theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện và được phân loại thành nhóm ngã tái diễn (hơn một lần ngã trong năm trước) và nhóm không ngã, được ghép cặp theo tuổi và giới. Người tham gia được đánh giá toàn diện, bao gồm chức năng cảm giác-vận động (thị lực, cảm giác rung, sức mạnh cơ duỗi gối), đánh giá nhận thức và các thước đo chức năng chuẩn về nguy cơ ngã (Timed Up and Go và Berg Balance Scale).
Can thiệp chính là thử nghiệm ReacStick, trong đó thời gian phản ứng đơn giản (simple reaction time, SRT) được đo bằng phương pháp thả thước, còn khả năng ức chế đáp ứng nhanh được đánh giá bằng cách yêu cầu người tham gia nắm hoặc thả thiết bị trong vòng 390 mili giây khi xuất hiện tín hiệu đèn sáng hoặc đèn tắt. Các tham số đầu ra bao gồm ON Accuracy (độ chính xác khi nắm đúng ở các thử nghiệm đèn sáng), OFF Accuracy (độ chính xác khi thả đúng ở các thử nghiệm đèn tắt), All Accuracy (kết hợp cả hai) và các tỷ số như OFF Accuracy được chuẩn hóa theo SRT. Khả năng phân biệt tình trạng ngã tái diễn của các tham số này được đánh giá bằng so sánh giữa các nhóm, phân tích đường cong ROC và hồi quy logistic đa biến để xác định các yếu tố dự báo độc lập.
Nghiên cứu cho thấy nhóm ngã tái diễn có kết quả kém hơn rõ rệt ở các tham số ReacStick liên quan đến ức chế đáp ứng độ trễ ngắn so với nhóm không ngã. Cụ thể, thời gian phản ứng đơn giản dài hơn, và độ chính xác ở các thử nghiệm đèn tắt, phản ánh khả năng ức chế nhanh phản xạ nắm, cũng thấp hơn. Tham số kết hợp All Accuracy và tỷ số chuẩn hóa OFF Accuracy/SRT có độ chính xác chẩn đoán cao nhất, với diện tích dưới đường cong ROC (AUC) lần lượt là 0,80 và 0,79. Điều này cho thấy khả năng phân biệt tốt giữa người ngã tái diễn và người không ngã.
Phân tích đa biến cho thấy OFF Accuracy/SRT là yếu tố dự báo độc lập mạnh nhất đối với tình trạng ngã tái diễn, với tỷ số chênh đã hiệu chỉnh là 12,18 (KTC 95%, 3,75 đến 39,53), gợi ý rằng suy giảm ức chế đáp ứng độ trễ ngắn làm tăng đáng kể nguy cơ ngã. Trái lại, các thước đo chức năng nguy cơ ngã truyền thống như TUG và BBS chỉ cho thấy xu hướng xấu hơn nhưng không có ý nghĩa thống kê ở nhóm ngã. Đáng chú ý, sức mạnh cơ duỗi gối lớn hơn có tác dụng bảo vệ, làm giảm nguy cơ ngã khoảng 47% (tỷ số chênh đã hiệu chỉnh 0,53; KTC 95%, 0,29 đến 0,97).
Những phát hiện này nhấn mạnh vai trò của suy giảm ức chế đáp ứng nhanh trong cơ chế bệnh sinh của ngã tái diễn và gợi ý rằng ReacStick có thể nắm bắt một khía cạnh quan trọng của nguy cơ ngã vốn trước đây chưa được đo lường đầy đủ.
Việc tích hợp các đánh giá nhận thức và vận động vào lượng giá nguy cơ ngã đang ngày càng được quan tâm, vì các bằng chứng mới cho thấy thiếu hụt chức năng điều hành, bao gồm rối loạn ức chế đáp ứng, có liên quan đến ngã. ReacStick là một công cụ mới, tiết kiệm chi phí và nhanh chóng tại giường bệnh, khai thác các khái niệm này, qua đó có thể hỗ trợ phát hiện sớm những cá nhân nguy cơ cao.
Hạn chế của nghiên cứu bao gồm thiết kế cắt ngang, làm hạn chế suy luận nhân quả, và lấy mẫu thuận tiện, có thể làm giảm khả năng khái quát hóa. Cần có các nghiên cứu dọc quy mô lớn hơn để xác thực giá trị dự báo của ReacStick và khảo sát khả năng tích hợp với các chương trình dự phòng ngã đa miền. Ngoài ra, việc so sánh với các phương thức đánh giá nhận thức khác có thể làm rõ lợi thế tương đối hoặc vai trò bổ trợ của công cụ này.
Nghiên cứu này cho thấy việc đánh giá ức chế đáp ứng độ trễ ngắn và độ chính xác phản ứng bằng thiết bị ReacStick có khả năng phân biệt mạnh mẽ giữa người ngã tái diễn và người không ngã ở người cao tuổi sống trong cộng đồng. Khi kết hợp với các thước đo sức mạnh, đặc biệt là sức mạnh cơ duỗi gối, phương pháp này cải thiện khả năng phân loại tình trạng ngã vượt lên trên các xét nghiệm lâm sàng thông thường. Việc đưa ReacStick vào quy trình đánh giá lão khoa thường quy là một hướng đi đầy hứa hẹn để tăng cường phân tầng nguy cơ ngã, qua đó có thể hỗ trợ các chiến lược dự phòng cá thể hóa và hiệu quả hơn.
Bài báo không nêu nguồn kinh phí hoặc thông tin đăng ký thử nghiệm lâm sàng.
1. Ayudhya PPN, Pongmala C, Richardson JK, Stonsaovapak C, Piravej K. Assessing Fall Risk in Older Adults: The Role of Reaction Time and Inhibitory Control Testing With ReacStick. Arch Phys Med Rehabil. 2026;107(10):2851-2859. PMID: 42248232.
2. Mirelman A, Herman T, Brozgol M, et al. Executive function and falls in older adults: new findings from a five-year prospective study link fall risk to cognition. PLoS One. 2012;7(6):e34076.
3. Montero-Odasso M, Muir SW, Speechley M. Dual-task complexity affects gait in people with mild cognitive impairment: the interplay between gait variability, dual tasking, and executive function. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2012;67(6):628-35.
4. Lord SR, Ward JA, Williams P, Anstey KJ. An epidemiological study of falls in older community-dwelling women: the Randwick falls and fractures study. Aust J Public Health. 1993;17(3):240-5.
5. Sekhon H, Keogh JW, Seibel M, et al. Systematic review of performance-based functional assessment tools in older adults with impaired cognition. Exp Gerontol. 2019;120: 68-79.
